فیروزه یکی از قدیمی ترین سنگ های شناخته شده در دنیا محسوب می شود که به خاطر زیبایی در زمره ی کانی های پر رمز و راز قرار داشته و افسانه هایی نیز در باره آن نقل شده است فیروزه یا ترکوئیس به معنای سنگ ترکی در زبان لاتین است که علت این نامگذاری آن به این دلیل است که فیروزه ایران از طریق ترکیه به اروپا صادر می شده است از کتیبه بنیاد کاخ داریوش در شوش معلوم می گردد که در آن تاریخ سنگ فیروزه به نام احسائین نامیده می شد و از خوارزم برای زینت آلات کاخ آورده شده بود فیروزه سنگ آرزوهای تمام پادشاهان ممالک از زمان کوروش و داریوش است که به عنوان هدیه از طرف آنها به تمام سلاطین داده می شد فيروزه تراشی يکی از حرفه های قديمی در استان خراسان رضوی است و به عنوان کهن ترين فنون و هنرهاي سنتي و بومي در استان نیز در فهرست ميراث معنوي کشوربه ثبت رسیده است فیروزه نیشابور با قدمت پنج هزار ساله و هنر فیروزه تراشی هنرمندان خراسانی با سه هزار سال قدمت نام این سنگ را با بهترین کیفیت در جهان به نام فیروزه نیشابوربه ثبت رسانده است شواهد تاریخی نشان می دهد که قدیمی ترین سنگ فیروزه جهان که به دست انسان تراشیده شده است از عمق سه و نیم متری زمین در 20 کیلومتری نیشابور کشف شده که بر روی کمربند اسکلت انسانی 5500 ساله قرار داشته است و متعلق به نقطه اي از معدن فيروزه با قدمت پيش از تاريخ به نام غار زاک بوده است تراش فيروزه به اشکال پيکانی و مسطح از جمله تراشهايی است که طرفداران فراوان دارد فيروزه يکی از سوغاتی های مهم استان خراسان است و بازار مطلوبی نه تنها در استان بلکه در سطح کشور دارد پيش از اين سنگ فيروزه را پس از جداسازي ناخالصي ها توسط يک دستگاه چوبي زهي مي تراشيدند اما امروزه دستگاه هاي تراش برقي جاي آن را گرفته که سرعت کار را بيشتر کرده است فعالیت 300 کارگاه تراش فیروزه در خراسان رضوی که مقام نخست را در کشور دارند درحالی ادامه دارد که تنها 25 استادکار روی هنر فیروزه تراشی و هنرهای تابعه آن به صورت تخصصی و انحصاری کار می کنند سالانه 40 تن سنگ فیروزه در خراسان رضوی تولید می شود که 15 تا 20 درصد آن به صورت نگین تراش می خورد 90 درصد از کارگاه های تراش فیروزه کشور در مشهد مقدس فعال است 500 واحد تراش سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی زیر پوشش این اتحادیه فعالیت دارند که 200 واحد در حوزه تراش فیروزه کار می کنند و علاوه بر این 100 واحد تراش فیروزه در نیشابور فعالیت دارند فیروزه مرغوب خراسان رضوی که از معدن واقع در شهرستان فیروزه به دست می آید در زمره جواهراتی قرار می گیرد که در انواع عجمی چغاله شجری توفال سفید رنگ و توفال نیم رنگ شناخته می شود و هم اکنون به طور گسترده در سطح کشور و خارج از مرزهای ایران عرضه مي گردد