ابو جعفر محمد بن حسن طوسى معروف به شیخ الطائفه و شیخ طوسی درماه مبارک رمضان سال 385 هجرى قمرى 995 میلادى در طوس دیده به جهان گشود ایشان از ستارگان بسیار درخشان جهان اسلام و شیعه است و در فقه اصول حدیث تفسیر کلام و رجال تالیفات فراوان دارد و خدمات ارزنده‌ای داشته است شیخ طوسى در کتاب الفهرست خود را طوسى نامیده است در نیمه اول قرن پنجم قمری طغرل بیک سلجوقی که سنی متعصبی بود تصمیم گرفت‏ بغداد را اشغال و خاندان آل بویه را منقرض سازد طغرل بیک تا سال 449 چندین بار کتاب‏های شیخ طوسی را در ملا عام سوزاند این نابسامانی‏ ها و آزار و اذیت‏ شیعه باعث گردید که حوزه و مجامع علمی شیعه در بغداد از هم بپاشد و این مساله سبب هجرت شیخ به نجف اشرف گردید نجف در آن زمان محله بسیار کوچکی بود که عده‏ ای از زوار حرم مطهر علوی در آن جا زندگی می‏کردند ورود شیخ به نجف زمینه ساز هجرت شاگردان وی و علمای اسلام به این شهر گردید وی پایان عمر شریف خود در نجف زندگی کرد و آثار علمی گرانبهایی از خود به یادگار گذاشت اساتید شیخ طوسی بسیارند و برخی تا سی و هفت نفر ذکر کرده ‏اند که مهمترین اساتید ایشان عبارتند از ابن الحاشر ابن عبدون ابن صلت اهوازی ابن الغضائری شیخ مفید سید مرتضی ابن صفار ابوطالب بن غرو و قاضی ابوطیب حویری اما شاگردان این دانشمند بزرگ نیز زیاد می‏باشند که برخی از آنها را ذکر می‏کنیم شهید شیخ محمّد ابن فتال نیشابوری شیخ حسن بن حسین بن بابویه قمّی شیخ حسین بن فتح واعظ جرجانی وغیره آثار گرانبهای شیخ طوسی در همه علوم می‏باشد حدیث رجال فقه اصول تفسیر وغیره که فقط به برخی از کتب ایشان اشاره‏ای خواهیم داشت تهذیب الأحکام در احادیث فقهی که از کتب اربعه شیعه است کتاب الأمالی که مطالب جلسات روایی اوست الأبواب معروف به رجال شیخ طوسی الفهرست و شاید علت اینکه برخى از مورخین و تراجم نگاران به اشتباه، شیخ طوسی را شافعى مذهب دانسته‌‌‏اند نفوذ و گسترش سیاسى شافعیه در خراسان باشد خاندان شیخ طوسى تا چند نسل همه از علما و فقها بوده‌‏اند شیخ طوسی در سال 408 هجرى یعنى در 23 سالگى به بغداد مهاجرت کرد و تا پایان عمر در عراق ماند و پس از استادش سید مرتضى علم الهدى ریاست علمى و فتوایى شیعه به او منتقل شد سرانجام شیخ الطائفه در هفتاد و شش سالگی در شب 22 محرم سال 460 قمری در نجف اشرف از دنیا رفت بدن پاک ایشان بنا به وصیت خودش در خانه مسکونی‏ اش دفن شد و سپس آن مکان به مسجد تبدیل گشت که هم‏اینک در سمت‏ شمال بقعه علوی به نام مسجد طوسی معروف است