محمدحسن گنجي در 21 خرداد 1291 هجری خورشيدي برابر با 11 ژوئن 1912 ميلادي در شهر كوچك و دورافتاده بيرجند در مركز قائنات یا همان قهستان به دنيا آمد سرزمين قهستان مانند جزيره‌اي در درياي شن بود و ورود به آن از هر سو نيازمند گذشتن از فرسنگ‌ها كوير بي آب و علف بود ساكنان آن و به ويژه اهالي بيرجند از اكثريتي از ريشه‌‌ي ايرانيان قديمي با رگه‌هايي از ديگر اقوام تشكيل مي‌شد كه بيش‌تر از راه كشاورزي همراه با دامداري روزگار مي‌گذراندند خانواده‌ي گنجي نيز از همين مردمان بودند شش ساله بود كه وارد مدرسه‌ي شوكتيه در بيرجند شد بيشتر دوران تحصيل مقدماتي او در دهه‌ي نخست 1300 هجری خورشيدي با تحولات سياسي اجتماعي گسترده كشور و پايان سلطنت دويست ساله‌ي قاجار و آغاز دوران پهلوي همراه شد بيرجند كه تا آن زمان روستاي دورافتاده‌اي به شمار مي‌رفت كم كم به عنوان يك منطقه‌ي استراتژيك مطرح شد و مركز فرماندهي تيپ نظامي قائنات و سيستان و بلوچستان لقب گرفت در مدرسه‌ي شوكتيه رسم بر اين بود كه به شاگرد نخست شاگرد دوم و شاگرد سوم به ترتيب مدال طلا مدال نقره و يك كتاب نفيس هديه مي‌دادند و گنجي در طول شش سال تحصيل چهار مدال طلا و دو نقره به دست آورد و در جشن پايان دوره كه آن مدال‌ها را به سينه زده بود چنان احساس سربلندي مي‌كرد كه به بيان خودش گويي قلعه ‌ي خيبر را فتح كرده ‌بود او در سال 1317 هجری شمسی در دانشگاه ويكتورياي منچستر دوره‌ي كارشناسي ارشد را به پايان رساند و در سال 1331 هجری شمسی به آمريكا رفت و توانست دكتراي جغرافيا را از دانشگاه كلارك در ماساچوست دريافت كند او پس از بازگشت به تهران سازمان هواشناسي را بنيان نهاد خدمت او در دانشگاه تهران در سال ‌ 1355‌ هجری شمسی با دريافت درجه‌ي استاد ممتاز به پايان رسيد اما او بيكار ننشست و در همين سال كار بنيان‌گذاري دانشگاه بيرجند را به سرانجام رساند در سال 2001 ميلادي سازمان هواشناسي جهاني او را به عنوان دانشمند برگزيده سال معرفي كرد