اگر گذارتان به شهر ابرکوه یزد افتاد پیشنهاد می کنیم از بنای ابرکوه سنگی دیدن فرمایید در همسایگی شهر یزددر شهر ابرکوه شاهد اثری تاریخی و باشکوه به نام گنبد عالی هستیم بنایی از جنس ایران کهن که همچون کوهی استوار بر بلندای ابرکوه قدبرافراشته و روزگار آدمیان را به قدمتی بالغ بر 1000 سال به نظاره نشسته است این بنای تاریخی دوران سلجوقیان به شماره‌ی 195 در سال 1312 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است طبق مستندات تاریخی و کتیبه‌های موجود در این بنای تاریخی به نظر می‌رسد عمارت گنبدعالی ابرکوه مربوط به دوران دیلمیان بوده است که البته در بعضی از نوشته‌ها زمان ساخت بنا را به دوران سلجوقیان نیز نسبت می‌دهند ولی در واقع براساس اصول ساخت معماری بنا و شباهت آن به الگوهای معماری برخواسته ازایرانیان پیش از اسلام و تاریخ کتیبه‌ی مذکور به دوران دیلمیان بازمی‌گردد و عنوان یکی از کم‌نظیرترین نمونه‌های معماری ایران کهن را از آن خود کرده‌است بر ساقه‌ی گنبد کتیبه‌ای قرار گرفته است که با توجه به متن حک‌شده بر آن قدمت ساخت این بنای تاریخی به سال 448 هجری قمری باز می‌گردد دلیل نسبت‌دادن تاریخ بنا به دوران سلجوقی از دید معماران و باستان‌شناسان استحکام گنبد عالی ابرکوه یزدمی‌باشد یکی از ویژگی‌های این بنای زیبا و با وقاراین است که با توجه به تاریخ ثبت ملی این اثر اولین بنای ثبتی استان یزد می‌باشد این گنبد هشت ضلعی که قدیمی ترین و محکم ترین اثر تاریخی ابرکوه هم به شمار می رود مقبره امیر عمید الدین الشمس الدوله است که در قرن هشتم هجری به دستور فیروزان ساخته شد دیوار و سقف این بنا از سنگ سفید و ملات آن گچ و ساروج است اگر گنبد این بنا را به دقت ببینید می توانید شکل گنبدهای عرقچینی را در آن تشخیص دهید این گنبد آجر پوش که دور تا دور آن سنگ تراشی های ظریفی دیده می شود کتیبه ای دارد که روی آن با خط کوفی نام صاحب قبر را تراشیده اند و تاریخ ساخت بنا را حک کرده اند