یكی از آیین ها و مراسم ویژة ماه محرم كه در تمام نقاط یزد برگزار میشود آیین نخل بندی و نخل گردانی است نخل از جنس چوب است و آن را به شكل برگ درخت و یا سرو میسازند معمولا وزن نخل زیاد است و جا به جا كردن آن نیاز به كمك ده ها نفر دارد نخل را به عنوان تابوت سیدالشهداء یا نمادی از تابوت شهدای كربلا میشناسند و ریشه سنتی كهن دارد مردم یزد در گویش محاورهای به آن نقل میگویند و معتقدند كه نخل یا نقل نشانی از قامت برافراشته شهدا است مراسم نخلبندی و نخلگردانی در یزد بدین صورت است كه چند روز پیش از شروع ماه محرم باباها یا خادمان میدان شروع به تزیین و آذین بستن نخل میكنند آذینبندی نخل حداقل یك هفته طول میكشد در طول این مدت باباهای میدان زیورآلات و وسایل مربوط به تزیین نخل را كه قدمت آنها به دورة صفویه میرسد از انبار بیرون آورده و تمام روز را با پاهای برهنه به این امر میپردازند بستن نخل نیاز به مهارت و سلیقه خاص دارد و خادمان میدان شیوههای آن را از پدر و اجداد خود آموختهاند آنها ابتدا بدنة نخل را با پارچة سیاه میپوشانند آنگاه روی پارچه سیاه را شمشیربندان میكنند برای این كار صدها شمشیر قمه و خنجر برهنه را در دو ردیف بر دو بدنة نخل میبندند به طوری كه هر دو طرف نخل شمشیربندان میشود و هیچ جای خالی در آن باقی نمیماند نخل را مانند یك حجله زیبا و خوش بو میكنند در داخل آن نیز زنگهای بزرگی را با طناب میآویزند و بچه ها هنگام حركت آنها را به صدا در میآورند در روز بلند كردن نخل ده ها تن از مردان محله زیر پایههای نخل رفته و آن را با عظمت تمام به حركت در میآورند و چون جنازهای با شكوه آن را از میان موج جمعیت عبور میدهند نخلگردانان نخل را تا مسیری میبرند و یا آن را چند بار دور حسینیه محل میچرخانند در اطراف یزد رسم بر این است كه درختان را وقف میكنند تا پس از كهنسال شدن ساقههای آنها را ببرند و نخل را با آن مرمت كنند نخلسازی صنعت ظریفی است كه همگان از عهدة آن بر نمیآیند استادان این رشته شیوههای ساخت آن را به دیگران میآموزند به دلیل اهمیت نخل و نخلگردانی در یزد هم اكنون خانوادههایی در این شهر وجود دارند كه شهرت آنها نخل بند و نخل ساز است منبع سازمان میراث فرهنگی و گردشگری یزد