تپه هگمتانه که شهری زیرزمینی را در خود جای داده است در قسمت شمالی و در بافت قدیمی شهر همدان در انتهای خیابان اکباتان قرار دارد این تپه باستانی 3 هزار سال قدمت دارد و با مساحت حدود 30 هکتار وسیع‌ترین تپه باستانی ایران است که با در نظر گرفتن بخش‌هایی که جزو محدوده تپه باستانی بوده اما اکنون ساختمان‌های مسکونی بر روی آن ساخته شده مساحت آن به بیش از 40 هکتار نیز می‌رسد این محوطه باستانی با توجه به اشاره‌های تاریخی و برداشت‌های اولیه باستان‌شناسان و پژوهشگران دربرگیرنده آثاری از دوره‌های تاریخی مختلف به ویژه ماد ها هخامنشی ها و اشکانی ها می‌باشد این تپه در طول یک صد سال اخیر بارها مورد حفاری باستان‌شناسان داخلی و خارجی قرار گرفته است پیشینه حفاری‌های علمی این تپه به سال 1913 میلادی برمی‌گردد که هیئتی فرانسوی از طرف موزه لوور پاریس به سرپرستی شارل فوسی کاوش‌هایی در تپه هگمتانه انجام داد در طی 10 فصل حفاری انجام شده از سال 1362 تا 1378 هجری خورشیدی که حدود 14 هزار مترمربع از این تپه مورد کاوش قرار گرفت یکی از کهن‌ترین دوره‌های تمدن بشری نمایان شده است همچنین یک حصار طولانی به ارتفاع 9 متر و دو برج عظیم و کم‌نظیر در درون آن کشف شده است در کاوش‌های علمی که در طول این سال‌ها به انجام رسید یک شهر بزرگ از نوع شهرهای شطرنجی در داخل تپه هگمتانه شناسایی شد ساخت و سازهای این شهر باستانی عبارت است از معابری به فاصله‌های مساوی و موازی یکدیگر که در حدفاصل آن‌ها واحدهای ساختمانی کاملاً مشابه و قرینه یکدیگر احداث شده است این مجموعه کم‌نظیر علاوه بر تأسیسات آبرسانی دارای حصاری خشتی به قطر حدود 10 متر است که در فواصل معین دارای برج‌هایی عظیم است سازه اصلی شهر باستانی از خشت خام و در بخش‌هایی از آجر تشکیل یافته است در طول حفاری‌های انجام شده آثار ارزشمند و بی‌نظیری کشف شده که اغلب متعلق به دوران هخامنشیان و نیاکان آن‌هاست که از جمله آن‌ها می‌توان به لوح زرین به نام آریارامنه لوح زرین به نام آرشام الواح زرین و سیمین داریوش لوح زرین به نام داریوش دوم لوح زرین به نام اردشیر دوم کوزه نقره‌ای به نام خشایارشا اشاره نمود