تا 50 سال پیش در فارس سه حوض ماهی در شیراز فسا و زرقان وجود داشت اما با خشک شدن حوض ماهی فسا اکنون دو حوض دایر است مراسمی که برای این دو حوض ماهی وجود دارد تقریباً مشابه است از زیر کوه سعدی چشمه ای بیرون می آید که چند چاه برای استفاده از آن در خانه های بالادست آرامگاه حفر شده است حوض ماهی آرامگاه سعدی هم سطح زمین و مظهر قنات و چشمه است تردیدی وجود ندارد که پیش از زمان سعدی و حتی در ایران باستان این آب جریان داشت و مقدس بود به همین دلیل سعدی برای این آب اهمیت قایل بود براساس نوشته ابن بطوطه که دوبار در سال های 725 و 748 هجری قمری بار اول حدود سی سال پس از درگذشت سعدی به شیراز آمده بود سعدی این حوض هشت ضلعی را ساخته است مراسم و باورهای مردم شیراز و اطراف تا سال 1327 هجری شمسی که سال تخریب آرامگاه سعدی برای تجدید بنای آن است بسیار جدی و اجرای آنها بسیار ضروری بود تا آن زمان هر سال حدود ده هزار نفر در چهلمین روز پس از عید نوروز در محوطه جلوی آرامگاه سعدی جمع می شدند و آش نذری که در فارس اصطلاحاً دیگ جوش نامیده می شود می پختند و از بامداد تا شب شادی می کردند و بر این باور بودند که یک ماهی قرمز که یک حلقه طلایی در بینی دارد در آب بالا می پرد و می رود ماهی های این آب مقدس است و هیچ کس حق صید آنها را ندارد امروزه هنوز مردم کوی سعدی بر این باورند و در حوض ماهی سکه می اندازند تا آرزوهایشان برآورده شود ولی آداب و مناسکی در این زمینه وجود ندارد در زرقان چنین مراسمی هنوز ادامه دارد پس از ساخت آرامگاه سعدی از آب تنی در این حوض برای برآورد نیاز جلوگیری شد و دیگر کسی در محوطه حوض ماهی به آب دسترسی ندارد اما حدود 150 متر بعد از آرامگاه در کوچه ای که اصطلاحاً کوچه حمام سعدی می نامند مردم برای باورها و مناسک خود از آب چشمه یا قنات سعدی استفاده می کنند هجوم جمعیت برای آب تنی بسیار زیاد است و مردم معتقدند که این آب مشکلات و گرفتاری ها را نیز حل می کند در گذشته مردم باور داشتند که این آب سحر و جادو را باطل می کند معمولاً کشاورزان یک ظرف از این آب بر می دارند و هنگام آبیاری مزارع خود آن را در جوی آب می ریزند تا از ایجاد کرم ساقه خوار جلوگیری نماید و مزارع آنها محصول بیشتر بدهد برخی نیز معتقدند که اگر لباس هایشان در این آب شسته شود بیماری ها را از بدن صاحب لباس می زداید بنابراین در کوچه حمام سعدی لباس می شویند هر چند امروزه کمتر به چنین کاری دست می زنند ولی در گذشته تمام صحرای سعدی محل شستن و خشک کردن لباس بود